Odzyskanie niepodległości po I wojnie światowej
Odzyskanie niepodległości po I wojnie światowej

granice 1918-1922 Za datę odzyskania niepodległości przyjmuje się tradycyjnie 11 XI 1918 roku, kiedy to powołana przez państwa centralne w czasie wojny Rada Regencyjna przekazała najwyższą władzę wojskową Józefowi Piłsudskiemu. Jednak granice kształtowały się znacznie dłużej. Najwcześniej udało się wyzwolić ziemie centralne. W 1920 roku traktat wersalski przyznał Polsce Wielkopolskę (odbitą już wcześniej Niemcom w powstaniu) i część Pomorza Gdańskiego, bez Gdańska, uczynionego Wolnym Miastem. Spór z Niemcami na Warmii, Mazurach i Górnym Śląsku zostawiono do rozstrzygnięcia plebiscytom. Głosowanie na Warmii i Mazurach Polska przegrała definitywnie. Natomiast trzy powstania śląskie skłoniły mocarstwa zachodnie do przyznania nam w 1921 części Górnego Śląska, mimo przegranego wskutek niemieckich manipulacji plebiscytu. Spór z Czechosłowacją o Śląsk Cieszyński zakończył się w 1920 niezbyt korzystnie dla Polski, głównie wskutek ciężkiej sytuacji na froncie w wojnie z bolszewikami.

Galicję Wschodnią Polska ostatecznie zajęła, po długich walkach z Ukraińcami, w 1919 roku. Granicę z komunistyczną Rosją określił traktat ryski z 1921. Poprzedziła go, wygrana w 1920, po niezwykle ciężkich zmaganiach, wojna, której stawką była niepodległość Polski, a byc może także dużej części Europy. Linia graniczna była zbliżona do tej po drugim rozbiorze Rzeczpospolitej z 1793 (dziś z kolei prawie dokładnie pokrywa się z tą z 1795, co nie jest przypadkowe). Istotnie, Kresy Wschodnie zamieszkiwało wielu Białorusinów i Ukraińców, jednakże z całą pewnością żyło im się w obrębie odrodzonej Polski lepiej, niż w sąsiedniej "ojczyźnie światowego proletariatu". Spór z Litwą o Wileńszczyznę zakończył się wcieleniem jej do Polski w 1922 (i tak zresztą zamieszkanej w zdecydowanej większości przez ludność polską). Konferencja Ambasadorów ostatecznie uznała nasze granice w roku 1923. Do tego momentu sytuację komplikowała kwestia Wilna, a także propozycja mocarstw zachodnich oddania Polsce Galicji Wschodniej na 25 lat jako mandat, po czym miałby się tam odbyć plebiscyt.