Pakt Ribbentrop-Mołotow i jego konsekwencje
Pakt Ribbentrop-Mołotow i jego konsekwencje

granice 1918-1922 23 sierpnia 1939 roku ministrowie spraw zagranicznych Niemiec Joachim von Ribbentrop i ZSRR Wiaczesław Mołotow podpisali pakt o nieagresji, wraz z tajnym protokołołem o podziale stref wpływów w Europie Wschodniej. W myśl paktu, Łotwa, Estonia i Finlandia, wschodnia część Polski oraz rumuńska Besarabia miałyprzypaść ZSRR, a Litwa i pozostała część II RP Niemcom. Już po agresji niemiecko-radzieckiej na Polskę we wrześniu 1939, wskutek szybkiego postępu wojsk Hitlera, wprowadzono modyfikacje. i tak w układzie o przyjaźni i granicach z 28 września 1939 zdecydowano się za przypisanie Litwy ZSRR, w zamian za pas ziem polskich między Wisłą i Bugiem. Na mapie ilustrującej ten drugi układ widać odręczne podpisy Stalina i Ribbentropa.Tymczasowo rejon Wilna przekazano Litwie, ZSRR zmusił państwa bałtyckie do przyłączenia się do Kraju Rad dopiero w lecie 1940 roku.

Sojusz Hitlera ze Stalinem umożliwił temu pierwszemu likwidację Polski i przez to zabezpieczenie frontu wschodniego przed agresją na Zachód, Stalinowi zaś pozwalało rozszerzyć panowanie. Oba kraje podjęły współpracę ekonomiczną (ZSRR dostarczał Niemcom surowce). Niemcy część ziem Polski wcieliły bezpośrednio do Rzeszy, z części utworzyli Generelne Gubernatorstow, bezwzględnie eksploatowane. ZSRR wcielił ziemie wschodnie do Białoruskiej i Ukraińskiej Republiki Radzieckiej. Obaj okupanci stosowali bezwzględny terror wobec podbitej ludności, w szczególności względem inteligencji (Niemcy ponadto przeprowadzili eksterminację Żydów).

Idylla zgodnej współpracy skończyła się 22 czerwca 1941, kiedy Hitler zaatakował swojego sojusznika. Pomimo że ostatecznie Trzecia Rzesza wojnę przegrała, a Polska od początku z Niemcami walczyła i była stroną koalicji antyhitlerowskiej, powojenne układy w Jałcie i Poczdamie de facto zalegalizowały większość zdobyczy Stalina (wchłonięcie państw bałtyckich, Besarabii, fragmentu Finlandii i większej części wschodniej Polski).